Informacje o Mieście i Gminie Złotoryja

. Masz kilka dni wolnego? Nie masz pomysłu na miejsce swojej podróży?

Otwórz mapę Polski. Poszukaj województwa dolnośląskiego.

Tam na przecięciu ważnych szlaków komunikacyjnych, w samym środku Europy Środkowowschodniej, na styku Sudetów i Niziny Śląskiej, w malowniczej dolinie rzeki Kaczawy leży Złotoryja – miasto które warto ująć w planie swojej podróży.

Aurum, Goldberg, Złotoryja- to siedemnastotysięczne miasto jest jednym z najstarszych miast w Polsce lokowanych na prawie magdeburskim przez księcia Henryka Brodatego w 1211r.

„Złoty Gród” to także unikatowe walory środowiska naturalnego oraz wody zaliczane do klasy wód mineralnych.

W ciągu roku odbywa się tu wiele znaczących imprez kulturalnych, największe z nich to Wigilia w Rynku nawiązująca do zwyczaju spotykania i wspólnego kolędowania mieszkańców z XVI w., na złotoryjskim rynku oraz obchody „Złotego Tygodnia” - święta miasta zwieńczonego Mistrzostwami Polski w Płukaniu Złota.

.

.

.

Dziś „złotoryjskie płuczki” są nie tylko wspomnieniem średniowiecznej „gorączki złota”, ale przede wszystkim sposobem na znalezienie wspaniałej zabawy, przygody i prawdziwego złota! Ulicami miasta wyrusza barwny, średniowieczny korowód.

By oddać nastrój fantastycznej atmosferze miasto jest malowniczo udekorowane.

Złotoryja poprzez swą barwną i wyjątkową tradycję z roku na rok przyciąga coraz to szersze rzesze turystów, również z zagranicy.

Malownicze położenie, cisza, spokój, dużo zieleni oraz możliwość poszukiwania złota gwarantują mile spędzony czas.

Miasto tętni życiem kulturalnym, prężnie się rozwija, szczyci osiągnięciami sportowymi oraz szerokim wachlarzem usług turystycznych.

Należy do miast przyjaznych inwestorom. Swój dynamiczny rozwój prezentuje złotoryjski obszar Legnickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, na której postanowiły zainwestować firmy niemieckie, włoskie, belgijskie i polskie..

Złotoryja i jej okolice stanowią ciekawą propozycje wypoczynku weekendowego. Górzysty teren miasta i okolic znakomicie nadają się do uprawiania aktywnego wypoczynku. Przygotowano rekreacyjno- turystyczny szlak rowerowy. Złotoryja dysponuje dobrze zorganizowana bazą gastronomiczną i noclegową przygotowana na przyjęcie gości.

Miasto posiada rozwiniętą sieć szkół oraz bardzo bogatą bazę rekreacyjno-sportową dysponuje m.in.: kortami tenisowymi, strzelnicami sportowymi, basenem, stadionem oraz nowoczesną halą sportową.

Takie zaplecze sprzyja rozwojowi sportu- obecnie działa tu 17 klubów sportowych prowadzących zajęcia wśród dzieci i młodzieży oraz osiągający sukcesy w wielu dyscyplinach sportowych, takich jak: akrobatyka, lekkoatletyka, tenis ziemny, spadochroniarstwo, kolarstwo, taniec nowoczesny.

To właśnie w Złotoryi funkcjonuje znana na całym świecie grupa akrobatyczna „Ocelot”, oraz zespół tańca nowoczesnego „Łau”.

Miejscem skupiającym aktywność mieszkańców jest Złotoryjski Ośrodek Kultury i Rekreacji, prowadzący zajęcia w sekcjach i kołach zainteresowań.

Placówka oferuje bogatą ofertę imprez i przedsięwzięć z zakresu kultury i sztuki m.in.: zajęcia plastyczne, modelarskie, warsztaty teatralne. Aktywność mieszkańców w życiu kulturowym miasta jest zdumiewająca.

Złotoryja i okolice stanowią ciekawą propozycję wypoczynku.

Atrakcyjność miasta z punktu widzenia ruchu turystycznego zwiększyła się poprzez inwestycje, remonty oraz wszelkiego rodzaju przedsięwzięcia mające na celu rozwój miasta i dobro jego mieszkańców.

Pozyskiwane są środki finansowe z funduszy zewnętrznych. Organizowane są ciekawe przedsięwzięcia o charakterze kulturalno – rozrywkowym, sportowym i rekreacyjnym.

Dużym zmianom uległ ogólny wizerunek miasta (odnowiono kamienic). Złotoryja prezentowana była w programach telewizyjnych i na łamach czasopism.

Uczestniczymy i zdobywamy wyróżnienia w konkursach oraz współpracujemy z miastami partnerskim m.in.: Pulsnitz, Mimoń, Dorfen.

Turystom poszukującym atrakcji historycznych chcielibyśmy polecić obejrzenie kapliczki słupowej z końca XV w., tajemniczej furty w murze obronnym przy ul. S. Staszica, pięknego barokowego portalu w tzw. domu burmistrza,  Kopalnię i Muzeum Złota, Bibliotekę Łańcuchową, romański portal w kościele NNMP.

Bogata jest również oferta wypoczynku wśród natury.

.

Niecodziennym spotkaniem może być np. zapoznanie się z bazaltową różą w Wilczej Górze, zwiedzenie rezerwatu geologicznego, licznych jaskiń, Kruczych Skał i Skalnego źródła w okolicach Jerzmanic Zdrój.

Dla osób uprawiających aktywny wypoczynek przygotowano rekreacyjno – turystyczny szlak rowerowy.

Przez Złotoryję przechodzą szlaki turystyczne:

Szlak Wygasłych Wulkanów - znaki żółte - dł. ok. 85 km
Szlak Brzeżny - znaki czerwone - dł. ok. 40 km.
Szlak Polskiej Miedzi - znaki niebieskie - dł. ok. 112 km.
Szlak Spacerowy - znaki zielone - dł. ok. 19 km.

Złotoryja to miasto niezwykłe, panuje w nim wyjątkowy nigdzie nie spotykany klimat. Wszystko to dzięki aurze wyjątkowości i tajemniczości, którą złoty kruszec roztacza nad Złotoryją od XII wieku, kiedy to swój początek miała „gorączka złota”Mimo, że te czasy już dawno minęły, mieszkańcy miasta nie pozwalają przeminąć historii, tradycjom i poczuciu wyjątkowości, jakie po sobie pozostawiła. „Złote tradycje” kultywują współcześni kopacze.

Historia

Złotoryja to ponad 17 000 miasto powiatowe w zachodniej części województwa dolnośląskiego. Leży na pograniczu dwóch typów krajobrazu. Jeden, odznaczający się wyraźnie monotonią falistej równiny, wiąże się z Wysoczyzną Chojnowską wchodzącą w skład Niziny Śląskiej.
Drugi - pełen malowniczych zakątków pagórkowaty teren Pogórza Kaczawskiego, będący północną rubieżą Sudetów Zachodnich. W prostej linii miasto oddalone jest od Warszawy o ok. 370 km, Berlina 225 km, Pragi 160 km i Wiednia 324 km.

widokówka2Złotoryja ma duże walory wypoczynkowo-turystyczne (atrakcje krajoznawcze, hala widowiskowo-sportowa, kąpielisko, stadion).

Jest także prężnym ośrodkiem sportu i rekreacji (m.in. tenis ziemny, akrobatyka sportowa, taniec artystyczny, strzelectwo sportowe, piłka nożna, ręczna i siatkowa). Ukazuje się tu tygodnik o tematyce lokalnej "Gazeta Złotoryjska"", bieżące informacje miejskie dostępne są w serwisie internetowym - www.zlotoryja.pl.

Najstarsze pozostałości pobytu człowieka w rejonie Złotoryi dostarczyły znaleziska z młodszej epoki kamienia, zwanej neolitem (ok. 5200-1800 5200-1800 p.n.e.). Ślady osadnictwa wczesnośredniowiecznego z VI/VII/-XII w. odkryto w najbliższych okolicach.
Rozwój wydobycia złota, ściśle związanego z rozkwitem miasta, datuje się na lata ok. 1180 - 1240. Uzyskiwano wtedy od 24 do 48 kg żółtego kruszcu rocznie. Tereny ówczesnego górnictwa złota objęły Złotoryję oraz okolice.
 
 
 
 
 
.
widokówka3
.
.
Prawa miejskie nadał Złotoryi w 1211 roku Henryk Brodaty. Ustrój prawny Złotoryi stał się wzorem dla następnych lokowanych osad w XIII w. Okres opłacalnego wydobycia złota ustał w XIV w..

.

.
.
widokówka4
Wówczas w Złotoryi, dzięki licznym przywilejom rozwinęło się sukiennictwo oraz browarnictwo. Powstanie miejscowej szkoły datuje się już na 1504 r., jej twórcą był Hieronim Wildenberg, zwany Aurimontanusem. Najlepszy okres związany jest jednak z Walentynem Trozendorfem, rektorem Złotoryjskiego gimnazjum w latach 1525 - 1556.

W latach trzydziestych XVIII w. miasto stało się jednym z głównych ośrodków sukiennictwa na Dolnym Śląsku. W 2 połowie XIX w. powstało kilka większych zakładów przemysłowych.

W 1884 r. otworzono połączenia kolejowe z Legnicą, potem ze Świerzawą i Marciszowem, Lwówkiem Śląskim i Chojnowem. W mieście działają zakłady związane z przemysłem mineralnym, szklarskim, budowlanym i skórzanym. Istnieje tu podstrefa Legnickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

widokówka5Do dnia dzisiejszego kultywowane są górnicze tradycje miasta. Każdego roku, w ostatni tydzień maja w mieście organizowane są Międzynarodowe Mistrzostwa Polski w Płukaniu Złota. W 2000 r. miasto było gospodarzem Mistrzostw Świata w Płukaniu Złota. "Złote"" tradycje kultywuje w Złotoryi Polskie Bractwo Kopaczy Złota.

.

....

Złoty Tydzień

Co roku w ostatni weekend maja na terenie miasta odbywają się MISTRZOSTWA POLSKI W PŁUKANIU ZŁOTA, którego pomysłodawcą i organizatorem jest Polskie Bractwo Kopaczy Złota.

Ta najsłynniejsza złotoryjska impreza, która jest wizytówką miasta przyciąga turystów oraz poszukiwaczy złota z całego świata. Organizatorzy oferują przybyłym gościom różnego rodzaju atrakcje. Udział w zawodach może wziąć każdy.

Każdego popołudnia publiczność uczestniczy w przedstawieniach kulturalnych adresowanych do całych rodzin i wielu grup wiekowych. Wyśmienitej zabawie i emocją towarzyszą wspaniałe koncerty najsłynniejszych gwiazd polskiej estrady.

Po koncertach organizowane są dyskoteki pod gołym niebem, a w sobotę wieczorem odbywa się mega pokaz sztucznych ogni. Udział w Mistrzostwach jest fantastycznym sposobem spędzenia czasu wolnego..

Kopalnia Złota „Aurelia”

- wykuta pod Górą Mikołaja, ok. roku 1660, długość ok. 89 m, opiekun: Złotoryjski Ośrodek Kultury i Rekreacji , pl. Reymonta 5. Jedna z legend mówi o połączeniu kopalni z kościołem znajdującym się na cmentarzu i podziemiami dawnej starówki.

Z kopalnią wiążą się liczne opowieści, niezbadane historie. Istnieją przeróżne przekazy o znajdujących się w jej wnętrzu skarbach. W poprzednich latach zostały przeprowadzone prace eksploratorskie mające na celu wyjaśnienie wielu tajemnic kopalni. "AURELIA" ma więc swoje tajemnice które przyciągają turystów oraz poszukiwaczy przygód.

Długość trasy udostępnionej dla turystów - 95 m - czas zwiedzania 20 min. Oświetlenie elektryczne (agregat prądotwórczy). Zwiedzanie w kaskach (zapewnia organizator).

Dostępność obiektu dla turystów:

Wjazd autokarem od ul. Chojnowskiej. Wejście od ul. B. Chrobrego

grupy zorganizowane: po zgłoszeniu telefonicznym lub pisemnym

Usługi towarzyszące i programy specjalne:

W pobliżu Kopalni możliwość przygotowania ogniska (po wcześniejszym uzgodnieniu). Sprzedaż pamiątek, widokówek, wydawnictw.

Muzeum Złota

- ul. Zaułek 2, w środku ekspozycja dotycząca górnictwa złota, mineralogii, czynne od wtorku do soboty w godz. 9.00 - 16.00, niedziele w godz. 10.00 - 15.00 (w niedziele muzeum czynne w okresie od kwietnia do końca listopada), (Złotoryjski Ośrodek Kultury, pl. Reymonta.

Muzeum powstało w lipcu 1978 roku z inicjatywy społecznej i przy pomocy władz miasta Złotoryi. Siedzibę muzeum stanowi budynek przy ul. Zaułek 2 wybudowany w połowie XVIII wieku i wkomponowany we wcześniejsze mury obronne.

Złota Sala

Wystawa o historii wydobywania złota w Złotoryi - dawnych kopalniach złota, metodach pozyskiwania złota i jego występowaniu na Pogórzu Kaczawskim.

Ekspozycje dopełniają miski do wypłukiwania złota pochodzące z wielu stron świata, różne formy złotego minerału, w tym "kaczawskiego" i minerałów złotopodobnych

Czasowo wystawy najpiękniejszych kolekcji minerałów i skał zbieraczy dolnośląskich od lipca do końca września - "Świat Nie-zwyczajnych kamieni, czyli wystawa kamieni szlachetnych i ozdobnych, biżuterii".

Sala Polskiego Bractwa Kopaczy Złota - pamiątki, stroje, fotografie - dokumentacja i prezentacja dokonań Stowarzyszenia oraz złotoryjskich płukaczy.

Baszta Kowalska

Baszta powstała w połowie XIV w. Pod koniec tego stulecia uzupełniono ją czterema kamiennymi wykuszami, a w pierwszej połowie XVI w zwieńczono ceglaną attyką złożoną z elementów półkolistych, charakterystycznych dla architektury renesansowej na Śląsku. Głównym zadaniem baszty była obrona Bramy Górnej. Zadanie to realizowali członkowie cechu kowali, stąd jej nazwa. Wysokość baszty wynosi 22,5 m wysokości, średnica 9,5 m, grubość murów w przyziemiu wynosi 2,7 m. Wejście znajduje się na wysokości 6,6 m. Wchodziło się nim do baszty wprost z murów. Na szczyt baszty prowadzi 45 kamiennych schodków. Począwszy od IV wieku do 1813 r. baszta zwieńczona była gotyckim hełmem. Niestety  w czasie wojen napoleońskich w 1813 r. został on zniszczony. Kroniki miejskie wspominają, że od XV do XVI wieku baszta służyła za więzienie miejskie.

W baszcie znajdowały się  podziemne chodniki, które zapadły się w 1967 roku. Wzmocniono wówczas fundamenty, zasypując wejście do podziemi. Według legendy chodniki te połączone były  tunelem z centrum miasta, co umożliwiało w razie potrzeby szybki odwrót.

Znaczącą renowację baszty przeprowadzono w  latach 1970-72: zainstalowano wówczas metalowe schody z ulicy do wejścia, przeprowadzono oświetlenie elektryczne, zrekonstruowano stropy, taras widokowy i drzwi zewnętrzne.  W najbliższym roku planowana jest kolejna duża renowacja tego obiektu.

Obecnie baszta udostępniona jest do zwiedzania zarówno turystom indywidualnym jak i grupom zorganizowanym. Stanowi doskonały punkt widokowy. Wewnątrz znajduję się sala gdzie wyeksponowane są tablice przedstawiające ryciny miasta z XVIII oraz historię baszty kowalskiej.

- najokazalszy i jeden z najcenniejszych zabytków Złotoryi - budowla gotycka trójnawowa, na planie krzyża, orientowana, 3 interesujące portale; romański, wczesnogotycki i gotycki. Wieża wschodnia - 63 m wysokości wzniesiona w 1482 r.

Na przełomie XV i XVI w. założono w jej wnętrzu bibliotekę łańcuchową, w dniu dzisiejszym znajduje się tam rekonstrukcja pulpitu biblioteki łańcuchowej.

Można zwiedzać salę pod zegarem, salę Trozendorfa. Wieża jest dobrym punktem widokowym. Godziny. Pieczę nad wieżą sprawuje Towarzystwo Miłośników Ziemi Złotoryjskiej.

Kościół św. Jadwigi

- były klasztor franciszkański i gimnazjum miejskie, barokowy, w środku wirydarz z figurą Matki Boskiej

Przy kościele kapliczka słupowa z końca XV w - wykonana z piaskowca w 1998 r. odrestaurowana.

Kościół św. Mikołaja

- należy do parafii rzymsko-katolickiej. 2 gotyckie portale z XIV w.

Na zewnętrznych elewacjach kościoła liczne nagrobki, w tym nagrobki całopostaciowe.

Fontanna Delfina

- z pocz. XVII w, w rynku górnym stanowi centralny punkt. Fundator burmistrz miasta Johan Feige. Głowy delfinów zniszczone po 1945 r. odtworzone w innym kształcie w latach 60.

Fontanna Górników

- w rynku dolnym, na miejscu studni miejskiej, powstała w 1941 roku na pamiątkę udziału tutejszych mieszczan w bitwie pod Legnicą w 1241. Autor F. Richter - Elsner.

Hala sportowa "Tęcza"

Nowo otwarta hala sportowa przy ul. Wilczej 43 w Złotoryi to obiekt wybudowany według najnowszych standardów, przy zachowaniu wszelkich europejskich norm bezpieczeństwa, dostosowany również do potrzeb osób niepełnosprawnych.

Na powierzchni obiektu umiejscowiono trzy boiska do gier zespołowych oraz sale do gimnastyki korekcyjnej, siłownie. Jest tu także miejsce na małą gastronomię.

Basen kąpielowy

Wybudowany jeszcze przed wojną u podnóża Góry Mieszczańskiej.

Położony blisko głównej drogi dojazdowej, otoczony zielenią i lasem. Na całość basenu składają się: 2 niecki - duża o wymiarach 50 x 18 m i głębokości do 4 m wraz z dwu piętrową wieżą do skoków oraz mniejszą niecką przeznaczoną dla dzieci o wymiarach 19 x 21m i głębokości 1,30 m.

Zalew Złotoryjski

Położony przy drodze do Gryfowa. Obiekt wybudowany w latach 60, pięknie położony wśród zalesionych wzgórz. Teren zalewu wynosi 5 ha, w tym sztuczny zbiornik wodny 1,5 ha.

Na terenie zalewu znajduje się "Pałacyk" z kawiarnią i miejscami noclegowymi, pas piaszczystej plaży, drewniany pomost spacerowy, wypożyczalnia sprzętu pływającego i pomieszczeniami gospodarczymi.

Przez cały rok na terenie zalewu złotoryjskiego odbywają się liczne imprezy rekreacyjne, sportowe i kulturalne oraz liczne zabawy, konkursy i zawody.

Najciekawsze budynki:
Najcenniejsza pierzeja północna rynku:,
Rynek 1 - renesansowy wystrój z XVI w, fragmenty portalu /płaskorzeźby Adama i Ewy/, od podwórza renesansowy portal.
Rynek 4 - 5 - fasada neorenesansowa z II poł. XIX w.
Rynek 6 - fasada neorenesansowa z XIX w.
Rynek 9 - elewacja frontowa z końca XIX w. - neorenesansowy szczyt.
Rynek 13 - renesansowy budynek.
Rynek 15 - kamienica Elsnerów, renesansowe obramienia okienne.
Rynek dolny - budynki XVIII do pocz. XX w. Kamienica 27 klasycystyczna fasada.
ul. Basztowa - kamienice z II p. XIX w. /klasycystyczne fasady ze stiukowymi ozdobami/ - /nr 6,7,12,13,14,34,36/.
pl. Niepodległości - kamienice XVI - XIX w:
budynek 1 - portal neorenesansowy
budynki 4,5,6 - renesans
budynek 8 /obecnie Starostwo Powiatowe/ - XIX w. cechy neomianierystyczne wykusz wspierany przez figury atlantów.

ul. Szkolna 1 - barokowy budynek dawnej szkoły miejskiej 1765 - 1769.

źródło: http://poland24h.pl/

Kościół św. Mikołaja

- należy do parafii rzymsko-katolickiej. 2 gotyckie portale z XIV w.

Na zewnętrznych elewacjach kościoła liczne nagrobki, w tym nagrobki całopostaciowe.

 
 

Fontanna Delfina

- z pocz. XVII w, w rynku górnym stanowi centralny punkt. Fundator burmistrz miasta Johan Feige. Głowy delfinów zniszczone po 1945 r. odtworzone w innym kształcie w latach 60.